Բաժանորդագրվեք Zarkerak.am-ի տելեգրամ ալիքին։
Հայաստանում 104 խնամատար ընտանիքում ապրում է 178 երեխա՝ հոգեզավակ, 1-ից ավելի երեխաներ խնամող ընտանիքների թիվը 45 է: Անդրադառնալով Հայաստանում խնամատարության ինստիտուտին՝ ի պատասխան Zarkerak.am-ի հարցման նշել են ՀՀ Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունից:
Այս ընտանիքներում հայտնվում են կյանքի դժվարին իրավիճակում հայտված երեխաները. ծնողները մահացել են, զրկվել են ծնողական իրավունքներից, խուսափում են ծնողական պարտականությունը պատշաճ կատարելուց, դատարանի որոշմամբ ճանաչվել են անգործունակ, մահացած, անհայտ բացակայող:
Նման պայմաններում հայտնված երեխաների խնամքով զբաղվելու համար Երևանի քաղաքապետարան կամ մարզպետարաններ կարող են դիմել ոչ միայն զույգերը, այլ ՀՀ-ում մշտապես բնակվող անհատները: Պարտադիր պայմաններից է, որ խնամատար ծնողի և հոգեզավակի տարիքային տարբերությունը պետք է լինի 18 տարվանից ոչ պակաս և 50-ից ոչ ավելի, իսկ երեխային խնամատարության հանձնելու պահին ծնողներից յուրաքանչյուրի տարիքը չի կարող գերազանցել 55-ը: Ի թիվս տարբեր փաստաթղթերի, ուսումնասիրվում են անձի կենսապայմանները, որոշ հիվանդություններ չունենալը, հասարակական կարգի, բարոյականության դեմ ուղղված հանցագործություններ կատարած չլինելը, դատվածություն չունենալը, մարմնավաճառությամբ չզբաղվելը, թմրանյութերից, ալկոհոլոից կախվածություն չունենալը և այլն:
Նշեցին, որ ըստ պլանավորած բյուջեի, նախատեսվում է 2025-ին խնամատար ընտանիքների թիվը հասցնել 130-ի(պարտադիր վերապատրաստված, խնամատար ծնող դառնալ ցանկացող անձանց թիվը շուրջ 30 է), ընտանիքներում ապրող երեխաների թիվը՝ 190-ի: 2022-ին խնամատար ընտանիքների թիվը կազմել է 90, երեխաների թիվը 122, 2023-ին՝ 115, երեխաների թիվը՝ 150, 2024-ին ՝ ընտանիքների 111, երեխաների թիվը 170:
Նախարարությունից հայտնեցին, որ 178 երեխաներից առողջական խնդիրներ ունեն 14-ը՝ հիմնականում մտավոր զարգացման խնդիրներ, վերջիններիս խնամքն ապահովվում է 12 մասնագիտացված ընտանքիներում, 4-ը՝ Երևանում են:
Ընտանիքների մեծ մասում խնամատարությունը շարունակվում է մինչև 18 տարեկանը, առողջական խնդիր ունեցողներինը՝ մինչև 23-ը: Խնամատարությունը համարվում է աշխատանքային ստաժ, ծնողին տրամադրվում է ամսական 145,000 դրամ՝ որպես աշխատավարձ և երեխայի խնամքի համար միջոց: Մասնագիտացված խնամատար ծնողի դեպքում՝ յուրաքանչյուր երեխայի խնամքի և դաստիարակության դիմաց տրվող ամսական վարձատրությունը տրվում է նվազագույն ամսական աշխատավարձի և 30 տոկոս հավելավճարի չափով:
Նախարարությունից վստահեցրին, որ Երևանի քաղաքապետարանի կամ մարզապետարանի աշխատակիցները խնամատարության ամբողջ ընթացքում հանդիպումների, հարցազրույցների և այցելությունների միջոցով վերահսկում են երեխայի կենսապայմանները, առողջական վիճակը, դաստիարակության պայմանները և այլն:
ԱՍՀՆ-ից ուշադրություն հրավիրեցին հանգամանքին, որ ի տարբերություն որդեգրման, խնամատարության դեպքում կենսաբանական ծնողների հետ կապը պահպանվում է, եթե երեխային շահին չի վնասում տեղի են ունենում նաև հանդիպումներ, անհրաժեշտության դեպքում խնամատարությունը վերահսկող մասնագետի ուղեկցությամբ և ներկայությամբ: Եթե ծնողը չի զրկվել ծնողական իրավունքներից, շարունակում է ստանձնել դրանք: Նաև հնարավորության դեպքում խրախուսվում է երեխայի վերադարձը կենսաբանական ընտանիք:
Ի՞նչ է կատարվում խնամատար ընտանիքի ներսում
Աննայի (անունը փոխված է) խնամատար ընտանիքն ապրում է ՀՀ մարզերից մեկում, շուրջ երկու ամիս է՝ այստեղ են ապրում 9-ը և 15 տարեկան քույրեր:
ՀՀ օրենսդրությամբ արգելված է եղբայրներին ու քույրերին առանձին խնամատար ընտանիքների հանձնելը, բացառությամբ որոշ դեպքերի:
«Նաև 14 տարեկան տղա ունեմ, երեխաները հայտնվել էին առանց ծնողական խնամքի, թեև ունեն մայր: Նրա հետ կապը միայն հեռախոսով է, այցեր դեռ չեն եղել, մեր տուն արգելվում է գալ: Եթե ուզենա հանդիպել, պետք է լինի չեզոք վայրում՝ մարզպետարանում», - պատմեց Աննան:
Նշեց, որ շատ է ցանկացել է շատ երեխաներ ունենալ, պատրաստ է եղել երեխա որդեգրել, բայց բյուրոկրատական քաշքշուկի հետևանքով այդ մտքից հրաժարվել է, նախընտրելով դառնալ խնամատար ծնող.«Թղթաբանությունն այս հարցում էլ բավական երկար է տևում: Գրանցվելուց հետո անցել եմ օնլայն վերապատրաստում՝ 10-ը դասեր, քանի որ ես էի դիմումը գրել, ես եմ միացել դասերին: Այնուհետև մարզպետարանը մեզ տվել է ցուցակ, նայել ենք ըստ տվյալների՝ տարիք, ընտանեկան վիճակ, առողջական կարգավիճակ: Ցուցակում շատ կան առողջական խնդիրներով երեխաներ, և ավելի շատ են մի ընտանիքից երկուսից ավելի երեխաներ, քանի օր օրենքը թույլ չի տալիս առանձնացնել. ամեն մարդու բան չէ մի քանի երեխա տանել-պահել»:
«Ինձ համար բացարձակ կարևոր չէ՝ ինձ ինչպես կդիմեն, մեզ «մայրիկ-հայրիկ» կասեն թե ոչ. իրենք էլ հասկանում են, որ ունեն մայրիկ, ես իրենց մայրիկը չեմ: Դեռ նոր են մեր ընտանիքում, ցանկացած պարագայում պետք է իրար ճանաչենք՝ բնավորությունից մինչև սովորություններ: Գլոբալ խնդիրներ չունենք, յուրաքանչյուրը մի ձևով է ադապտացվում, մենք էլ հասկանում ենք՝ նախկին կյանքից եկել են նոր կյանք, հարցերն ավելի շատ կենցաղային են, ոչ թե հոգեբանական»:
Խոսելով պետության կողմից տրամադրվող ֆինանսական միջոցներից՝ Աննան նշեց.«Տրվող գումարը,իհարկե, բավարար չէ երեխայի բոլոր ծախսերը հոգալու համար: Բայց խնամատարության գնացողները հենվում են ոչ թե այն մտքի վրա, որ պետությունը կպահի, այլ որ պետությունը կողքից կաջակցի: Գումարը բավարար չէ, բայց վատ չի, կարծում եմ՝ եթե գումարի շեմը շատ բարձր լինի, շատերը գումարի համար կգնան այդ քայլին, ինչը ոչ մի լավ տեղ չի տանի»:
